Дзе Жыве Маё Цяпло

Усё дзяцінства я чакала лета. Таго, калі можна нарэшце выдыхнуць, падставіць твар сонцу і сапраўды сагрэцца. Беларусь — прыгожая, спакойная, зялёная, — але ўнутры мяне жыло веданне, што маё месца там, дзе цяпло не сканчаецца. Дзе яно не госць на тры месяцы, а само паветра, само дыханне, само жыццё.

Я не ведала, адкуль гэтае веданне. Яно проста было. Ціхае, але настойлівае.

Я вырасла, і некалькі разоў у мяне была магчымасць пераехаць у краіну, дзе сонца — гэта норма. І кожны раз нешта мяне спыняла. Спачатку я слухала папярэджанні старэйшых, потым сустрэла чалавека, які пазней стаў маім мужам; ён не хацеў пакідаць Беларусь. Я выбрала застацца з ім. Гэта не было ахвярай; тады я сапраўды так адчувала. Але недзе глыбока ўнутры застаўся ціхі голас: «А як жа ты?»

У 32 гады магчымасць прыйшла зноў. І я нарэшце выбрала сябе. Я пераехала ў краіну, якая прыняла мяне як сваю. З першага дыхання. З першага дотыку гарачага паветра да скуры.

Там сонца бывае розным. Часам бязлітасным, пякучым, патрабавальным да павагі. А часам мяккім, абдымаючым, як маміны рукі. І ў гэтым цяпле я расцвіла, як кветка, якая занадта доўга чакала сваёй вясны.

Менавіта там, пад пякучым сонцам, пад гук марскіх хваль, я сапраўды знайшла шлях да сябе. Не прыгожыя словы, а ўпэўненае пачуццё: «Я тут, я з сабой, што б ні было, — і мне добра».

Я перажыла рознае — шчаслівае, складанае, прыгожае, балючае. Але ўсё гэта перажывалася інакш. Нібы Ізраіль трымаў мяне ў сваіх абдымках і ціха казаў: «Што б ні здарылася, у цябе ёсць ты. Ты справішся. З табой усё добра».

Бо калі ў мяне ёсць цяпло, сонца і мора — гэтага ўжо дастаткова для шчасця. Усё астатняе — ці то дэкарацыі, ці то бонусы. І любыя цяжкасці становяцца проста перыядам, калі трэба дзейнічаць інакш, знайсці новы маршрут. Не крах. Проста паварот.

Ізраіль — як любячы бацька. Ён заўсёды абдымае. Што б ні было. Але ён і не дае занадта доўга адпачываць. Ты спыняешся, каб перавесці дыханне, — і ён зноў пасылае цябе ў гару. І ў гэтым таксама ёсць клопат: ён вучыць цябе хадзіць. Вучыць жыць. Вучыць быць моцнай, не губляючы мяккасці.

Так склалася, што праз два з паловай гады мне давялося вярнуцца. Давесці да канца тое, што я не магла давесці раней. Знайсці новую, глыбейшую сувязь са сваім родам, са сваёй сям'ёй. Каб падмурак, пачуццё «са мной усё добра», якое я так моцна адчувала ў Ізраілі, стала ўнутраным. Незалежным ад месца.

Беларусь — гэта радзіма майго бацькі. Ізраіль — радзіма маёй мамы па крыві. Як я магу выбраць паміж гэтымі краінамі? Гэта як выбраць толькі аднаго з бацькоў. Немагчыма. Абедзве гэтыя краіны важныя. Абедзве ўнутры мяне.

Я вельмі сумую па Ізраілі. Па Беларусі амаль не сумавала — але, магчыма, толькі таму, што ведала: я магу вярнуцца сюды ў любы момант. А калі б не магла — напэўна, таксама сумавала б.

І яшчэ я ведаю: ёсць яшчэ адна краіна, якая некалі стане маім домам. Я пакуль не ведаю, дзе яна. Але ўнутры ёсць гэтае веданне.

Самае галоўнае, што я ўзяла з гэтага шляху: дом — гэта не месца. Гэта стан. Калі ты выбраў сябе. Калі ты ў кантакце з абодвума родамі. Калі цяпло ўнутры цябе гарыць так жа ярка, як сонца над морам. Калі ўнутры ўтульна і бяспечна, як у самым лепшым месцы на свеце для цябе. І тады, дзе б ты ні апынуўся, — ты дома.